październik, 2009

OpenSUSE 11.0

Jak tylko ukazała się ta popularna wersja systemu Linuks jej dotychczasowi użytkownicy oblegali serwer ściągając openSUSE 11.0. ci którzy są zaznajomieni z tym systemem już na pierwszy rzut oka widzą różnice między ta wersją a poprzednią tj 10.3. Instalator został przygotowany za pomocą QT – jest to biblioteka w wersji 4. Cała instalacja jest ładnie zrobiona nie to co w wielu innych dystrybucjach. Wszystkie ekrany mają odcień zieleni który jest przypisany do tej dystrybucji systemu. Ale co oprócz nowej instalacji jest zwarte w wersji 11.0? Jest tego sporo, począwszy od środowiska KDE w najnowszej czwartej wersji, poprzez przeglądarkę Firefox 3.0 oraz mnóstwo innych aplikacji. Wszystkie one zostały wprowadzone po to by system zyskał nowych wiernych użytkowników. System ma wbudowany język polski więc bez problemu mogą z niego korzystać użytkownicy mniej zaawansowani. W skład wersji 11.0 wchodzą: środowiska graficzne takie jak Gnome 2.22, KDE 3.5, KDE 4.0. Do tego Pakiet OpenOffice w wersji 2.4, Firefox w wersji 3.0, jadro 2.6.25,YaST, nowa szata graficzna. Osoby które chcą zainstalować u siebie openSUSE mają kilka metod zdobycia i zainstalowani. Instalacja znajduje się w niektórych magazynach, w sieci P2P i na oficjalnej stronie projektu. Zamawiając wersją pudełkową mamy zagwarantowane wsparcie techniczne.

Z kąd pobrać i jaką wersję?
Pobierając instalacje z Internetu mamy do wyboru kilka wersji oprogramowania. Dostępne sa obrazy plyt do instalacji lokalnej i przez sieć. Jeśli chodzi o ta pierwszą to jest ona dla osób które nie maja połączenia z siecią. Druga opcja instalacji polega na tym iż pobieramy mały w przeciwieństwie do poprzedniej wersji instalacji, obraz CD który wypalamy i uruchamiamy z niego komputer. Podczas instalacji wybieramy pakiety, instalator łączy się z siecią i pobiera te które wybraliśmy. Jest to minus dla osób korzystających z internetu poprzez łącze TP to jest neostrady. Bowiem połączenie w ten sposób nie jest dostępne na poziomie instalacji. Instalacje dzielą się także na 32 i 64 bitowe, więc musimy dobrać wersję setupu do naszego komputera. Jak by było tego mało musimy też zadecydować czy ściągamy obraz płyty DVD czy CD. Jeśli martwisz się o wymagania jakie postawi system sprzętowi to openSUSE nie ma ich za bardzo wygórowanych. Wystarczy nam procesor jednordzeniowy o taktowaniu min 1GH, 256 a zalecane 512 MB pamięci RAM. Instalacja zajmie na dysku nie całe 500MB, zostawiając sobie miejsce na ewentualne dodatkowe pakiety. Profesjonaliści na instalacje zalecają 3-5GB. Jeśli byśmy nie używali trybu graficznego można by te parametry bardzo okroić. Po tych wymaganiach widać że radę z tą dystrybucją Linuksa poradzą sobie komputery nawet kilkuletnie.

Pierwsze uruchomienie
Jeśli podczas instalacji nie dokonaliśmy aktualizacji to jest to najlepszy moment na jej przeprowadzenie. Klikami na odpowiednią ikonę w zasobniku systemowym i po sprawie. Możemy dobrać odpowiednie pakiety które mają być doinstalowane. Jeśli mamy kartę ATI to wybierzmy odpowiednie dla niej repozytorium. Dla multimediów można wybrać Pacman, są tam kodeki pomocne w odtwarzaniu MP3. Musimy zapoznać się z YaST jest to narzędzie konfiguracyjne stworzone dla openSUSE. Może działać w trybie tekstowym i graficznym. Program ten dzieli się na kilka grup: oprogramowanie, sprzęt, system, urządzenia sieciowe, usługi sieciowe, Novell appArmor, użytkownicy i zabezpieczenia, wirtualizacja, różne. Możemy tu zarządzać odpowiednią grupą instalować oprogramowanie czy też sprzęt. W grupie system ustawiamy datę czas itd. Intuicyjnie powinniśmy się domyśleć co jest do czego. Jednym słowem jest to zbiór wielu narzędzi zebranych w jednym miejscu. W open sus jest coś czego nie ma w wielu dystrybucjach Linuksa, czyli instalacja za pomocą jednego kliknięcia. Mamy teraz chwilkę na pobawienie się systemem, zapoznanie się z opcjami itd. możemy zainstalować sobie chociażby trójwymiarowy pulpit z mnóstwem efektów, ubarwi on nasz pulpit.

Instalacja repozytoriów
Aby zainstalować dodatkowe repozytoria musimy uruchomić YaST i kliknać Repozytoria oprogramowania. Klikamy dalej i wybieramy interesujące nas pakiety. Możemy zainstalować serwery www, czy też pocztowe. Warto dodać repozytorium społecznosćiowe, przechodzimy dalej a system sprawdza aktualne repozytoria i przedstawia na ekranie ich listę. Wybieramy odpowiednie rep dla naszej karty graficznej, możemy zainstalować sobie jakieś gry. Jedną z możliwości jaką daje system linuks jest serwer www którego istniej kilka rodzai. Szukamy pakietuu apache2 i instalujemy. Jednak lepiej takie rzeczy robić z konsoli. Ja bym to zrobił tak:
apt-get install apache2
Komenda ta zainstaluje serwer wraz z potrzebnymi zaleznościami. Aby go uruchomić wpisujemy /etc/init.d/apache2 start. Możemy też wpierw zainstalować aplikację sudo. Umożliwia ona uruchamianie aplikacji z uprawnieniami roota. W tym celu wpisujemy
apt-get install sudo
pod adresem http://localhost wyświetli się strona testowa apache, plik znajduje się w katalogu /var/www/ możemy go podmienić na naszą stronę www. Podobnie możemy doinstalować pakiet php, czy język python. Do wyboru mamy tez serwery ftp, pocztowe sieciowe i wiele innych.
Multimedia
Któż z nas nie lubi posłuchać muzyki czy też obejrzeć jakiś film. Opensuse nadaje się do tego doskonale. Do muzyki najlepiej użyć Amarok w formacie OGG. Jest to format otwarty czego nie można powiedzieć o MP3. Za obsługę plików mp3 odpowiednia biblioteka La-me. Musimy ją koniecznie doinstalować. Odtwarzacz ten jest bardzo zaawansowany, posiada wiele funkcji i jest idealnym odtwarzaczem muzyki, jeśli w ogóle taki istnieje. Do filmów możemy użyć odtwarzacza o nazwie Kaffeine, dodajmy też bibliotekę w32codec. Radzi on sobie z filmami na płytach DVD.Do zdjęć najlepiej uzyć Digikam. Można nią wykryć aparat cyfrowy i pobrać z niego zdjęcia, posegregować na albumy i np. ocenić. Jeśli chodzi o prace biurowe to mamy przecież openOffice w którego skład wchodzi arkusz kalkulacyjny, program do prezentacji multimedialnych i kilka innych narzędzi. Oprogramowanie to rozwija się bardzo dynamicznie i obecnie jest dostępna wersja 3.0. Dla miłośników gier w openSUSE jest też coś. Jest też repozytorium poświęcone w całości na tę rozrywkę. Dostępne są gry planszowe, platformie, logiczne i wiele innych. Jest też coś takiego jak emulator WINE warto się z nim zapoznać. OpenSUSE można też z powodzeniem stosować jako system dla grafika. Może śmiało on konkurować z najbardziej znanymi w tej branży. Chodzi tu o Gimp i Blender

phpMyAdmin

Zarządzanie serwerem MySQL
Najwygodniejszym sposobem obsługi serwera MySQL jest darmowe narzędzie o nazwie phpMyAdmin. Instalacja jest prosta, po pobraniu rozpakopwywujemy plik i kierujemy do niego posiadany serwer www. W systemie Debian narzędzie to znajduje się na liście repozytoriów więc możemy je zainstalować za pomocą komendy apt-get install. Narzędzie trzeba zabezpieczyć przed dostępem osób trzecich. Na początku w zakładce Uprawnienia nadajemy hasło dla wszystkich userów. Do logowania niezbędny jest plik phpmyAdmin, edytujemy plik config.sample.inc.php i w lini 17 wstawiamy frazę odpowiadającą szyfrowaniu następnie zapisujemy go jako confing.inc.php. Należy też zainstalować bibliotekę służącą szyfrowaniu nazywa się ona mcrypt.

Po załogowaniu ukażą nam się parametry serwera MySQL i WWW. Kilkoma kliknięciami możemy utworzyć nową bazę danych. W zakładce SQl możemy wprowadzać komendy. Zakładka Uprawnienia może nam w organizacji uprawnień na naszym serwerze. Można tam np. ograniczyć zasoby konkretnemu użytkownikowi.

Duże bazy danych składają się z ogromnej ilości tabel dzięski raz napisanemu skryptowi SQL możemy wielokrotnie go używać. Tworzenie tabel i wpisów nie jest trudne, trudniejsze jesrt zaprojektowanie całej bazy danych.

OpenSUSE – instalacja

Mając już płytę instalacyjną (sposób na to jak ją zdobyć znajdziesz w poprzednim artykule) możemy przystąpić do instalacji. W tym celu należy z niej uruchomić komputer, trzeba mieć ustawioną odpowiednią opcję w BIOS-ie. Botowanie musi w nim być tak ustawione by komputer najpierw szukał sytemu na płycie potem dopiero na dysku. Gdy tylko instalacja zostanie uruchomiona użytkownikowi pokaże się graficzny interfejs, bardzo ładnie wykonany. Już na początku mamy do wyboru trochę opcji, pierwszą jest wybranie języka. Możemy tego dokonać naciskając F2 na klawiaturze. Do wyboru mamy kilka opcji, pierwszą jest Uruchomienie z dysku twardego, jeśli mamy windowsa to po wyborze tej opcji instalacja Opensuse zostanie porzucona i uruchomi się system Microsoftu.. My w celu kontynuowania musimy kliknąć INSTALACJA. Mamy też do dyspozycji naprawę systemu, system ratunkowy, sprawdzenie płyty instalacyjnej, test pamięci i test programowania części.

Najpierw określamy lokalizację i wybieramy klawiaturę, możliwości jest sporo, wybieramy opcję dla polaków, następnie akceptujemy umowę licencyjną. Następnie instalator dokonuje sprawdzenia sytemu. Kolejnym krokiem jest wybór trybu instalacji: Nowa instalacja, aktualizacja, Naprawa zainstalowanego systemu. Możemy wybrać dodatkowe moduły. Kolejny krok to wybór automatycznej konfiguracji, jeśli tego nie wybierzemy czekać nas będzie trochę ręcznego wprowadzania danych. Jest to bardzo dobry sposób dla użytkowników którzy po raz pierwszy stykają się z Linuksem.

Kolejnym krokiem w naszej konfiguracji jest wybór strefy czasowej i nastawienie zegara systemowego. Jeśli w swoim komputerze nie mamy żadnego innego systemu operacyjnego to najlepiej wybrać Ustawienia zegara sprzętowego UTC. Ustawiamy i klikamy dalej, kolejny etap to wybór środowiska graficznego. Musimy się na coś zdecydować mamy GNOME 2.22 (zalecam początkującym), KDE 4.0 – nowe wydanie zwierające nowinki których nie ma w też dostępnej wersji 3.5. możemy wybrać też inne środowiska wybierając opcję inne. Należy wiedzieć że wybór środowiska graficznego nie skazuje nas na korzystanie z niego non stop. Podczas pracy w dowolnym momencie możemy doinstalować inne. Jak by było tego mało to możemy mieć nawet kilka środowisk do wyboru. Każdy będzie mógł popróbować i wybrać odpowiednie dla siebie.

Kolejnym etapem jest podział dysku na partycję, jeśli mamy czysty dysk to mały problem, jeśli mamy na nim ane to musimy dwa razy się zastanowić zanim coś klikniemy. Można wybrać opcję zalecaną, system sam utworzy odpowiednie partycje. Dla chętnych eksperymentów można samemu dokonać podziału dysku. W drugiej wersji robimy sami partycję o nazwie SWAP, to tam przechowywane będą dane w momencie gdy zabraknie pamięci ram.  Ogólnie przyjeło się że jej rozmiar powinien mieć około 2,5 razy tyle co mamy pamięci RAM w komputerze. Podstawową partycją jest „/” jest to główna partycja sytemowa, powinna mieć od 5 do 10 GB. Wśród użytkowników przyjeło się także tworzenie partycji domowe czyli HOME.

Po ukończeniu podziału na partycję należy wybrać dla nich odpowiedni system plików. Dla głównej i reszty ustawiamy ext3. Na partycji wymiany montujemy system XFS, jest on idealny dla partycji wyminany. Początkowi użytkownicy Linuksa zauważą że nie ma tu partycji windowsowskich takich jak C:… W systemach z rodziny Linuksa przyjęło się oznaczać partycję w zupełnie inny sposób: sda, sda1, adb itd. Literka a oznacza pierwszy dysk a cyfra oznacza numer partycji, sdc3 oznacza trzecią partycję na trzecim dysku. W naszej instalacji czas posunąć się dalej więc to robimy, ukazuje się okno z partycjami ( po wyborze opcji własne partycjonowanie). Proces jest intuicyjny i zalecany dla użytkowników zaawansowanych, więc lepiej za nas niech system wszystko załatwi. Po przejściu przez ten etap instalator zmusi nas do utworzenia użytkownika. Wprowadzamy nazwę, login i hasło pamiętając by nie było zbyt proste. Możemy też włączyć odbieranie poczty systemowej, użyć tego samego hasła dla administratora lub też włączyć automatyczne logowanie. Następny krok to hasło dla administratora o ile wcześniej nie wybraliśmy opcji by miał takie samo jak tworzony użytkownik. W następnym etapie potwierdzamy ustawienia instalacji, zerknijmy na partycjonowanie czy czegoś nie pomieszaliśmy, sprawdzamy opcję uruchamiania systemu, oprogramowania, sprawdzamy lokalizację, strefę czasową.

Gdy już wszystko przejrzymy potwierdzamy i zaczyna się właściwa instalacja. Na pierwszy ogień idą obrazy, czyli kopiowane sa pliki KDE 4.0 i inne. Potem następuje instalacja pakietów. Odbywa się to dość szybko więc nie trzeba czekać w nieskończoność. Następnie instalator zapisuje konfigurację, instaluje bootloadera czyli program rozruchowy. Jeszcze kilka chwil i system zostanie przygotowany do pierwszego uruchomienia. Wyjmijmy płytę z napędu i pozwólmy załadować się bootloadrerowi. Jeśłi przy instalacji wybraliśmy instalacje automatyczną to system wszystko za nas zrobi jeśli nie to jeszcze musimy się trochę pomęczyć. Ustawiamy nazwę komputera i domeny, konfigurujemy sieć. Jeśli mamy kartę bezprzewodową za pomocą której łączymy się z internatem nie będzie problemu z wykryciem i zainstalowaniem. Można też ustawić zaporę sieciową. Jest też możliwość korzystania z protokołów Ipv6, można go włączyć. Jeśli chcemy łączyć się zdalnie i zarządzać systemem trzeba wybrać opcję VNC. Jednak jeśli nasz openSUSE ma pracować jako sprzęt domowy to nie potrzebujemy tej opcji.  Kolejnym krokiem jest przetestowanie sieci. Możemy też w tym momencie ustawić aktualizację ale może zostawmy to na później.  W przeciwnym razie będziemy musieli czekać aż nowe pliki zostaną pobrane. Mając wolne łącze trochę to potrwa. Po tym procesie ukaże się powitanie i jeszcze jedna konfiguracja sprzętowa (można ją pominąć i zaufać instalatorowi). Zostaną zainstalowane drukarki, karty graficzne, dźwiękowe itd.  Można też klonować instalacje za pomocą AutoYaSt który zapamięta nasze ustawienia i później nie będziemy musieli wszystkiego wprowadzać.

HSQLDB

Nie wiele osób zna ten silnik baz danych. Wszyscy znamy MySQL PostrageSQL, Ms server czy Oracle ale kto słyszał o HSQLDB? Na pewno niewielu. Panuje moda na MySQL ale przecież nie każdy potrzebuje skomplikowanych baz danych, HSQLDB jest prostsze i łatwiejsze do opanowania, trzymajmy się zasady że to co jest bardziej rozbudowane to jest trudniejsze do nauki. Z powodzenia można Oracle zastąpić prostszymi i do tego funkcjonalnymi rozwiązaniami. Właśnie taka jest baza HSQLDB. rozpowszechniana na podstawie licencji BSD. Jest to relacyjna baza danych która oparta została o język JAVA i XML. Połączenie tych technologii dało dobry rezultat w którego wyniku otrzymaliśmy proste i wydajne narzędzie. Silnik ten jest używany w OpenOffice. Baza ta występuje w jednej wersji, jest to spakowany zipem pakiet zwierający foldery i pliki. Pobrany pakiet nie wymaga żadnych czynności instalacyjnych, wystarczy nagrać go na dysk.. Program ten można uruchomić jako serwer lub jako proces aplikacji. Serwer pracuje przy wykorzystaniu silnika wirtualnej maszyny Javy. Nasłuchuje on połączeń z sieci. Z bazą łączymy się za pomocą sterownika JDBC HSQLDB, silnik ten może obsłużyć jednocześnie do dziesięciu baz danych. Wadą rozwiązania jest to że przy każdym uruchomieniu komputera trzeba od nowa wykonywać czynności rozruchowe.

Podstawy MySQL

MySQL to narzędzie które operuje na bazach danych, tworzy je modyfikuje i przechowuje dane. Co najważniejsze serwer MySQL jest wydajny i stabilny, jego instalacja jest darmowa. Nie ważne czy mamy doczynienia z MySQL pod systemem Windows czy innym praca na bazach danych zawsze wygląda tak samo. Zawdzięczamy to językowi SQL, skrót ten oznacza Structured Query Language. Serwer baz danych firmy Microsoft taże posługuje się tym językiem, Oracle też ale mogą występować drobne różnice. Najważniejszym plusem tego silnika bazodanowego jest możliwość łączenia się witryn www z bazą danych. Czyli serwer Apache współpracuje z serwerem MySQL. Przyjrzyjmy się działami tych serwerów na dystrybucji DEBIAN. Abyśmy mogli zacząć korzystać z dobrodziejstw MYSQL-a musimy zainstalować kilka pakietów. Są to apache2 php5 libapache2-mod-php5 mysql-server mysql-client php5-mysql. Po przeprowadzeniu instalacji trzeba utworzyć użytkownika i nadać mu hasło robimy to poleceniem MYSQL.

mysql> CREATE USER ‘user1’@’localhost’ identyfied by ‘haslo1’
Polecenie to tworzy użytkownika o nazwie user1 i tworzy dla niego hasło: haslo1

mysql>GRANT SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE ON *.* to ‘user1’@’localhost’

Dajemy uprawnienia do wszystkich baz danych za wyjątkiem tworzenia nowych.

Debian:~# mysql –user=user1 –p

Logowanie

Kolejnym krokiem będzie utworzenie bazy danych.